Laos: Een veelzijdige specerij met een Oosterse twist

Laos, ook wel bekend als galanga of Thaise gember, is een specerij die steeds populairder wordt in de keuken. Maar wat is laos precies en wat maakt het zo bijzonder? Dit artikel vertelt je alles over deze veelzijdige smaakmaker.

Wat is Laos?

Laos is de wortelstok van de tropische plant Alpinia galanga. Het is familie van gember. Het wordt ook wel (grote) galanga genoemd, een naam die verwarrend kan zijn omdat deze ook voor andere familieleden gebruikt wordt. Kentjoer bijvoorbeeld, staat (abusievelijk) bekend als kleine galanga. Zowel kentjoer als laos en gember worden als specerij en medicinaal gebruikt. De laos plant wordt ook wel Alpinia Galanga genoemd.

Herkomst en teelt

Laos komt oorspronkelijk uit Indonesië en het is een meerjarige plant die tot 2 meter hoog kan worden. Uit dikke wortelstokken groeien de scheuten en bladeren. Deze wortelstokken worden na een aantal jaar geoogst, in stukken gesneden en vers of gedroogd verscheept en gebruikt als specerij. Laos wordt voornamelijk geteeld in Zuidoost-Azië en Indonesië. De gedroogde laos komt bijvoorbeeld uit Thailand.

De smaak en geur van Laos

De frisse, bitterzoete geur is bedwelmend sterk en doet denken aan citrusvruchten. Alleen al om de geur is het een genot om met laos te werken. Het specerij laos heeft een mild, fris aroma en heeft een zachte gembersmaak. Laos ruikt naar citrus en pijnbomen. Het ruikt een beetje naar plakkerige pijnboom, maar ook een beetje naar zeep. De smaak is tegelijkertijd friszuur en prikkelend. De smaak lijkt wel wat op die van gember, maar is frisser en minder scherp/peperig.

Verschillende soorten galanga

Er zijn eigenlijk 4 soorten galangal:

• Alpinia galanga is grote galangal
• Alpinia officinarum is kleine galangal (vrij onbekend, behalve in China, wordt daar voornamelijk als medicijn gebruikt)
• Kaempferia galanga = kencur, kentjoer of kentjur

Toepassingen in de keuken

Laos is een populaire smaakmaker in de Indonesische en Thaise keuken. Ook in de Maleisische en Vietnamese keuken wordt veel laos toegepast. Samen met ketoembar en komijn (djintan) vormt het de basis van veel Indonesische gerechten. Laos is onmisbaar in veel Indonesische gerechten zoals rendang, saté’s, boemboes en curry’s. Daarnaast wordt het in de Thaise keuken gebruikt in onder andere soepen, groentegerechten, stoofgerechten met vlees en vis.

Laos is daarmee uitermate geschikt om gerechten de kenmerkende ‘Oosterse’ smaak te geven. Laos kan goed in de plaats van of naast gember gebruikt worden voor een verrassende twist. Voeg naar smaak toe. In wat dikkere, gekneusde plakjes laten meestoven in curries of soepen en er voor het opdienen weer uitvissen. Of fijnmalen in boemboes en pasta.

Recepten met Laos

Je gebruikt het bijvoorbeeld bij:

• Thaise keuken
• Rendang
• Saté
• Stoofgerechten
• Vlees
• Vis

Naast Aziatische klassiekers kun je laos ook goed combineren met Midden-Oosterse kruidenmixen zoals ras el hanout kruidenmix, of verwerk het in garam masala kruiden voor een unieke fusion twist waarin citrusachtige frisheid samenkomt met warme specerijen. Laos is essentieel in Vietnamese pho. Verder lekker in een smoothie, met vis en schaaldieren samen met citroengras. Het combineert zelfs goed met vruchten als groene papaja (maak daarvoor een dressing met laos, limoen, vissaus, suiker, chili en knoflook).

Laospoeder vervangen

Mocht je tijdens het lezen zin hebben gekregen in één van de bovenstaande gerechten, maar geen galanga poeder in huis hebben.. Gemberpoeder is ook een goed alternatief voor laos in bepaalde gerechten. Laos kan in recepten vervangen worden door gember en een klein beetje peper!

Gezondheidsvoordelen van Laos

Naast de culinaire toepassingen heeft laos ook gezondheidsvoordelen. Laoswortel wordt in Indonesië gezien als een pepmiddel en een afrodisiacum. Het zou bovendien de menstruatie opwekken. De productie van maagsappen en galsappen wordt geactiveerd door laos. Deze sappen zijn belangrijk voor een gezonde spijsvertering. Het wordt daarnaast ook vaak gebruikt tegen maagkrampen, krampen van de galwegen, misselijkheid en ook reisziekte. Het kauwen op een stuk laoswortel helpt zelfs bij kiespijn en tandpijn.

Door het te eten of in de vorm van laosthee te drinken komen er meer maagsappen vrij waardoor je meer honger krijgt én het eten beter verteert. De geneeskracht van deze wortel is ongeveer hetzelfde als gember. Het schijnt het ontstaan tumoren te remmen. Laos kom je vaak tegen in Jamu, Indonesische geneeskrachtige kruidenmengsels (medicijn).

Hoe laos te bewaren en gebruiken

Galangawortel wordt vers, gedroogd of ingemaakt gebruikt. Gemalen laos is gedroogde galangawortel die helemaal fijngemalen is. Gemalen laos is beige van kleur en heeft een citroenachtige vaak op peper lijkende geur en smaak. Het product lijkt op gember maar het is iets frisser van in smaak.

Koop verse laos liefst biologisch, in sommige biowinkels vind je de verse wortels. Ze moeten stevig aanvoelen en fris ruiken. Je kunt ze het beste schillen, en in een BPA zakje in de koelkast bewaren. Schil de wortels, en je verse wortels zijn klaar voor gebruik.

• raspen

De mogelijkheden zijn oneindig. Maal ook eens een stukje mee door je smoothie!

Laos in de geschiedenis

Laos is al heel lang bekend in Europa, in de boeken is het al vanaf de 12e eeuw bekend. Hoogstwaarschijnlijk werd het van verre handelsreizen meegebracht. Vroeger werd laos ook als wierook gebruikt door de Egyptenaren. De veelzijdige Duitse middeleeuwse mystica Hildegard von Bingen (1098-1179) noemde laos ‘de specerij des levens’. Het komt als ingrediënt ook voor in een Engels kookboek uit de 14e-eeuw The Form of Cury, maar de oorsprong van laos leidt ons naar Java.

Waar koop je laos?

Verse laos is helaas nog niet bij iedere supermarkt te verkrijgen. In biowinkels maak je de meeste kans om deze gezonde wortel te bemachtigen en ook bij de toko liggen ze in de schappen. Je kunt ook online kijken.

Images gallery