Kleine Galanga: Voordelen en Gebruik van deze Aziatische Specerij

Galanga, ook wel galangal genoemd, is de citrusachtige neef van gember. Deze wortelstok wordt veel gebruikt in de Aziatische, Zuid- en Zuidoost-Aziatische keuken. In de Indonesische keuken en de Thaise keuken is men er dol op. De smaak is pittig en kruidig, met een hint van den. Galanga wordt vaak gebruikt als specerij of kruid, maar in feite is het een rhizoom: een ondergrondse stengel waaruit nieuwe scheuten ontspruiten. De plant hoort bij de familie Zingiberaceae (de gemberfamilie) en is dus verwant aan gember. Hij oogt ook vergelijkbaar, met een dunne schil en buisvormige uitlopers die in knopen vertakken. Ondanks de gelijkenis heeft galanga een eigen karakter.

Er bestaan drie varianten: kleine galanga, grote galanga en lichte galanga. Kleine galanga is afkomstig uit China en heeft de scherpste, meest peperige smaak van het trio. Grote galanga groeit vooral op Java in Indonesië. Lichte galanga komt uit de oostelijke archipel van Zuidoost-India en smaakt het meest naar gewone gember.

Het is logisch dat gember en galanga vaak door elkaar worden gehaald. Ze lijken sprekend op elkaar en galanga staat ook wel bekend als Thaise of Siamese gember. Toch heeft elke wortel zijn eigen smaakprofiel. Gember is pittig en aards, met een vleugje zoetigheid en vocht in de vezels. Galanga smaakt meer naar citrus en den, is compacter en droger. Beide rhizomen kunnen worden gedroogd en tot poeder vermalen en beide schil je wanneer ze vers zijn. Verse galanga is doorgaans aromatischer; vooral de peperige tonen komen dan goed naar voren. Gedroogde of gemalen galanga is een handig alternatief, al gaan daarmee wel nuances verloren.

Galanga lijkt uiterlijk op gember, maar is minder heet en juist peperiger. Daarnaast proef je een vleugje citrus, wat uitstekend combineert met citroengras en vers fruit. Behandel galanga in de keuken zoals gember. Schil verse wortels met een lepel of een schilmesje. Hak of snijd de wortel heel fijn, want hij is compact en bevat weinig vocht. Gedroogde, gemalen galanga is eenvoudig af te meten met een theelepel. Gebruik het kruid spaarzaam; het is krachtig van smaak.

Gember is de beste vervanger: gebruik drie delen gember voor vier delen galanga. Ruil verse galanga in voor verse gember en poeder voor poeder. De beste plek om galanga te kopen is een Aziatische supermarkt, vooral als die gespecialiseerd is in ingrediënten uit Zuidoost-Azië. Koop je verse galanga, die per kilo wordt verkocht (los of verpakt), kies dan exemplaren die vol en stevig zijn, zonder beschadigingen of schimmel.

Bewaar gedroogde galanga in een luchtdichte verpakking op een koele, donkere plek in de voorraadkast. Voorkom dat er vocht bij komt, anders kan de wortel gaan schimmelen. Ongepelde, verse galanga blijft een paar weken goed in de groentelade van de koelkast.

Laos, ook wel galanga of Thaise gember genoemd is een plant die verwant is aan de gemberplant. Het is een meerjarige wortelstok van de plant uit de tropen. Naar alle waarschijnlijkheid is het afkomstig uit Indonesië´, maar wordt tegenwoordig ook geteeld in landen als Thailand, Indo-China en Maleisië. De wortel lijkt qua uiterlijk erg om gember maar os ietsje dikker en minder kronkelig. De smaak is erg mild, wat in de buurt komt van gember. Het heeft ook een scherp randje wat neigt naar peper en de geur is citrustachtig. Voor consumptie worden de verse wortels gedroogd en vermalen tot poeder. Maar je kunt ze in tropische winkels en diverse markten ook vers of ingemaakt kopen.

Net als gemberwortel is laos wortel ook geneeskrachtig, en daarom meer dan gezond te noemen. De productie van maagsappen en galsappen wordt geactiveerd door laos. Deze sappen zijn belangrijk voor een gezonde spijsvertering. Het wordt daarnaast ook vaak gebruikt tegen maagkrampen, krampen van de galwegen, misselijkheid en ook reisziekte. Het kauwen op een stuk laoswortel helpt zelfs bij kiespijn en tandpijn. Door het te eten of in de vorm van laosthee te drinken komen er meer maagsappen vrij waardoor je meer honger krijgt én het eten beter verteert.

Koop verse laos liefst biologisch, in sommige biowinkels vind je de verse wortels. Ze moeten stevig aanvoelen en fris ruiken. Je kunt ze het beste schillen, en in een BPA zakje in de koelkast bewaren. Hoe je laospoeder gebruikt is niet zo ingewikkeld, maar verse wortel…? Wel, wees gerust, ook dat is helemaal niet zo moeilijk. Schil de wortels, en je verse wortels zijn klaar voor gebruik.

De mogelijkheden zijn oneindig. Maal ook eens een stukje mee door je smoothie! Ze zijn overal om ons heen, ze zijn al bij ons sinds onze kindertijd, we vinden ze in onze producten of op ons bord. Chrystel Lacz, landbouwkundige, vertelt ons over planten op haar eigen manier. En uitzonderlijke natuurlijke actieve bestanddelen.Net zoals de Jacksons, stopt de Zingiber-familie nooit met het afleveren van sterren! Galanga, het neefje van onze geliefde gember, weet zich te onderscheiden van de familie en ik wed dat hij ook snel uw favoriet zal worden. Lekkere smaak, weldaden, er zijn heel wat argumenten die ik hieronder uiteenzet.

De eerste keer dat ik in Indonesië reisde was ik verrast. Ik was trots op mezelf, zodra ik de eerste slok van mijn ochtendsapje nam, zei ik " oh er zit gember in! ". Maar nee, het was galanga. Sindsdien bestaat er geen twijfel meer over zijn bijzondere smaak: een licht zoete, licht citroenachtige krachtige toets, voordat hij al zijn kracht, lichte kruidigheid en peperige nasmaak vrijgeeft. Laoswortel (Alpinia galanga) ofwel de galangawortel is een aan gember verwante tropische plant die groeit in Zuid Oost Azië en in het Caribische gebied.

Laos heeft de frisse geur van citrusvruchten en de smaak lijkt op een combinatie van milde gember en peper met een vleugje kaneel. Gemalen laospoeder wordt veel gebruikt in de Indoneschische en Thaise keuken zoals in bouillon, soepen en in stoofgerechten van vis of vlees.

Laos is de wortelstok van de tropische plant Alpinia galanga. Laos is familie van gember. Het wordt ook wel (grote) galanga genoemd, een naam die verwarrend kan zijn omdat deze ook voor andere familieleden gebruikt wordt. Kentjoer bijvoorbeeld, staat (abusievelijk) bekend als kleine galanga. Zowel kentjoer als laos en gember worden als specerij en medicinaal gebruikt.

Laos komt oorspronkelijk uit Indonesië en het is een meerjarige plant die tot 2 meter hoog kan worden. Uit dikke wortelstokken groeien de scheuten en bladeren. Deze wortelstokken worden na een aantal jaar geoogst, in stukken gesneden en vers of gedroogd verscheept en gebruikt als specerij. Laos wordt voornamelijk geteeld in Zuidoost-Azië en Indonesië. Samen met ketoembar en komijn (djintan) vormt het de basis van veel Indonesische gerechten.

Laos helpt om vervelende geuren te maskeren, daarom wordt het in India onder andere als deodorant en als mondverfrisser gebruikt. In delen van Azië staat het tevens bekend als afrodisiacum. In Nederland wordt het, ondanks de tropische herkomst, al sinds de 12de eeuw gebruikt. Laos is een populaire smaakmaker in de Indonesische en Thaise keuken. Ook in de Maleisische en Vietnamese keuken wordt veel laos toegepast.

De frisse, bitterzoete geur is bedwelmend sterk en doet denken aan citrusvruchten. Alleen al om de geur is het een genot om met laos te werken. De smaak lijkt wel wat op die van gember, maar is frisser en minder scherp/peperig. Het ruikt een beetje naar plakkerige pijnboom, maar ook een beetje naar zeep. Dat klinkt niet lekker maar is het wel. De smaak is tegelijkertijd friszuur en prikkelend. Laos is daarmee uitermate geschikt om gerechten de kenmerkende ‘Oosterse’ smaak te geven.

Laos kan goed in de plaats van of naast gember gebruikt worden voor een verrassende twist. Voeg naar smaak toe. In wat dikkere, gekneusde plakjes laten meestoven in curries of soepen en er voor het opdienen weer uitvissen. Of fijnmalen in boemboes en pasta.

Er zijn eigenlijk 4 soorten galangal: Alpinia galanga is grote galangal (hierboven), Alpinia officinarum is kleine galangal (vrij onbekend, behalve in China, wordt daar voornamelijk als medicijn gebruikt), Kaempferia galanga = kencur, kentjoer of kentjur.

Voordelen voor de gezondheid

Galangal wordt gebruikt als smaakversterker of als seksuele stimulator. Het kruid heeft een sterke smaak en lijkt veel op kruidnagel. De eetlust en de vitaliteit worden na inname verbeterd. Ook heeft het positieve uitwerkingen op je bloedsomloop en je zenuwstelsel. Je concentratievermogen wordt sterker door Galangal.

Je kunt er op kauwen en dan zal je snel nadat je het doorgeslikt hebt merken dat je het warmer krijgt. Galangal of Alpinia officinarum is een kruid met hallucinogene werking en wordt ook gebruikt als smaakversterker of als seksuele stimulant. De smaak van Galangal-wortel is sterk en lijkt op die van kruidnagel, het kruid is familie van gember en wordt ook culinair gebruikt, het verbeterd de eetlust en vitaliteit. Tevens ondersteunt Galangal de normale bloedsomloop en het zenuwstelsel.

Bij het kauwen op enkele theelepels Galangal en het doorslikken daarna, kunnen vrij snel milde psychoactieve effecten ervaren worden. Je ondervindt warme gevoelens, veranderingen van waarneming en helder denken. Galangal kan direct gekauwd worden en er kan thee van gemaakt worden, of het kan opgelost worden in warme of koude drank. Afhankelijk van het gewenste effect gebruik je 1 tot 10 gram gemalen Galangal kruid.

Men kan galangal aan rijst of andere gerechten toevoegen als specerij. Je voegt dan bijvoorbeeld een eetlepel galangal toe wanneer je rijst kookt en gebruikt dit als basis voor je gerecht. Om een apart scherp smakende maaltijd te krijgen kun je het met honing op smaak brengen.

De productie van maagsappen en galsappen wordt geactiveerd door laos. Deze sappen zijn belangrijk voor een gezonde spijsvertering. Het wordt daarnaast ook vaak gebruikt tegen maagkrampen, krampen van de galwegen, misselijkheid en ook reisziekte. Het kauwen op een stuk laoswortel helpt zelfs bij kiespijn en tandpijn.

Door het te eten of in de vorm van laosthee te drinken komen er meer maagsappen vrij waardoor je meer honger krijgt én het eten beter verteert.

Galanga in de Keuken

De kans is groot dat je er nog nooit van hebt gehoord. Maar laat je daardoor niet weerhouden om de EAT ME galanga een keer op het menu te zetten. Wat het is? Een knolgewas dat z’n populariteit vooral dankt aan het brede gebruik in de Indonesische, Maleisische en Thaise keuken. Officieel is het de wortel van de laos. Die plant heeft een familielid dat veel bekender is: gember. Ook qua smaak is galanga wel te vergelijken met gember. Peper en citrus zijn twee andere associaties op je tong. Dat maakt dat de galanga meerdere smaakcomponenten heeft, van bitter en zuur tot pikant. Vooral het aroma is verleidelijk: aangenaam met een kruidig toetje.

Gebruik je gember in de thee? Doe het eens anders: galangathee! Ook in een kippenbouillon komt de rijke smaak van de wortel goed tot z’n recht. De galanga hoef je alleen maar de snijden. De hele wortel is bruikbaar. Maak er wel kleine stukjes van.

Ik ga altijd voor vers en intact en daar probeer ik echt het uiterste te vinden. Zo ook met kruiden & specerijen. Als het even kan droog ik deze zelf, of maal deze zelf fijn tot een poeder. Of ik gebruik lekker de verse wortels, zoals gember. Dat moet je gewoon niet in poeder eten, veel te zonde van de heerlijke smaak!

Zo zijn er nog meerdere wortels, die je gewoon lekker vers en intact zou moeten eten. We kennen het in Nederland echter alleen in poedervorm.

Hoe je laospoeder gebruikt is niet zo ingewikkeld, maar verse wortel…? Wel, wees gerust, ook dat is helemaal niet zo moeilijk. Schil de wortels, en je verse wortels zijn klaar voor gebruik.

Hieronder een tabel met de verschillen tussen de verschillende soorten Galanga:

Images gallery