Veganisme: Wat houdt het in en hoe begin je ermee in Nederland?

Het aantal vegetariërs in Nederland is de afgelopen jaren flink toegenomen; momenteel telt ons land naar schatting zo’n 800.000 vegetariërs, wat neerkomt op ongeveer 5% van de bevolking. Ook veganisme is in opkomst en wordt steeds normaler.

In dit artikel bespreken we wat veganisme precies inhoudt en wat er allemaal komt kijken bij het aanschaffen van veganistische producten.

Wat is veganisme?

Veganisme houdt in dat men geen dierlijke producten gebruikt. Veganisten consumeren geen producten waar dierlijke ingrediënten in zijn verwerkt (dus geen vlees, vis, zuivel, eieren, honing, enzovoorts). Daarbij dragen zij geen kleding of schoenen van leer, wol, bont of andere materialen die van dieren afkomstig zijn, en gebruiken zij geen verzorgingsproducten die dierlijke bestanddelen bevatten, of op dieren zijn getest.

Het komt erop neer dat dieren volgens het veganisme op geen enkele manier door mensen geëxploiteerd mogen worden.

Veganistisch, plantaardig of vegan:

Wereldwijd staan er steeds meer mensen bij stil dat het niet erg goed is voor de planeet, de dieren én jouzelf is om dierlijke producten te eten. Als je veganistisch eet, dan betekent dat je héél veel lekkere en gezonde natuurlijke en plantaardige producten eet, maar in elk geval geen vlees, vis of andere dierlijke producten, zoals zuivel.

Er zijn veel mythes over veganisten en vegetariërs, zoals dat ze geen kracht zouden hebben of dat het moeilijk is om uiteten te gaan. Wij ontkrachten deze mythes graag.

Wat eet een veganist?

• Groenten en fruit.
• Granen.
• Peulvruchten.
• Noten en zaden.
• Tofu, tempeh of andere vleesvervangers.
• Plantaardige olie.
• Natuurlijke zoetstoffen: Agavesiroop, rietsuiker, kokosnootsuiker.
• Spreads en dips: Hummus, tahin, muhammara of guacamole.

Waar komt veganisme vandaan?

Veganisten (en ook vegetariërs) zijn er al eeuwen. Volgens sommige wetenschappers komt veganisme al voor in de oudheid. Er zijn aanwijzingen dat de Griekse filosoof Pythagoras een veganistisch dieet volgde.

Eind 18e en begin 19e eeuw worden de eerste grote onderzoeken naar de gezondheid en de effecten van een veganistisch dieet gedaan. Dr. William Lambe (1765-1848) is één van de meest prominente onderzoekers naar veganisme. De Engelse dierenrechtenadvocaat Donald Watson is de bedenker van het woord vegan (veganist), op basis van de term vegetarian (vegetarisch) in 1944.

Hij is ook één van de oprichters van de Britse Vegan Society. Deze organisatie houdt zich bezig met het voorlichten van veganisten, organiseren van evenementen en deelnemen aan het publieke debat.

Veganisme in cultuur en geloof

Culturen en religies waarin veganisme het meest voorkomt zijn het hindoeïsme, het boeddhisme en het jaïnisme. Hierin is een belangrijke waarde om geen geweld tegen levende wezens te gebruiken. Omdat binnen deze stromingen elk leven telt, of het nou gaat om een mug of een schaap. Daarom is er veel nadruk om dierenleed te voorkomen.

Veganistische alternatieven

Wanneer u kiest voor een veganistische levensstijl, dan moet u eigenlijk constant opletten op wat u koopt. Veganistische producten zijn namelijk nog lang niet zo vanzelfsprekend. Gelukkig komen er steeds meer merken bij die veganistische producten op de markt brengen. Hierdoor wordt het geleidelijk aan makkelijker om veganistische alternatieven voor alledaagse producten te vinden.

Dierproefvrij?

Het vinden van veganistische cosmetica producten was voorheen behoorlijk lastig; het merendeel van de cosmetica merken testte haar producten op dieren. En niet testen op dieren is natuurlijk één van de belangrijkste voorwaarden voor een veganistisch product.

Sinds 2013 is er in de EU een verbod op dierproeven. In theorie zou dat moeten betekenen dat alle Nederlandse cosmetica merken dierproefvrij zijn, maar in de praktijk is dat helaas niet zo. Veel merken testen namelijk nog gewoon op dieren, alleen doen zij dit in landen waar het (nog) niet verboden is.

De wetgeving mag dan stellen dat producten die recentelijk nog op dieren getest zijn niet meer in de EU verkocht mogen worden, er zijn geen instanties die hier daadwerkelijk op controleren. Heel veel cosmetica producten die in de supermarkt en bij de drogist in de schappen liggen, worden dus nog steeds op dieren getest.

Vegan Keurmerk

100% dierproefvrije, veganistische cosmetica producten worden voorzien van het ‘Vegan’ logo. Hier moeten we echter wel een kanttekening bij maken: dit keurmerk is namelijk geen garantie voor natuurlijke cosmetica. Om een voorbeeld te geven: een product dat is samengesteld uit minerale oliën zou ook het Vegan keurmerk mogen voeren.

Maar producten die minerale oliën bevatten zijn natuurlijk niet wenselijk. Voor wie veganistische cosmetica producten zoekt, is Urtekram een aanrader. Alle producten van dit merk zijn veganistisch, met uitzondering van de lippenbalsem; deze bevat een kleine hoeveelheid bijenwas. Inmiddels heeft de Research & Development afdeling van Urtekram een alternatief gevonden, waar de bijenwas binnenkort door vervangen zal worden. Zodra dit gebeurd is, zijn alle producten van Urtekram 100% veganistisch. Ook Speick levert een aantal producten met het ‘Vegan’ keurmerk.

Waarom veganisme?

Als veganist maak je keuzes die niet langer bijdragen aan het gebruiken en doden van dieren. Daarnaast heb je als veganist ook positieve impact op andere gebieden. Een van de belangrijkste redenen om veganist te worden en te blijven, is het voorkomen van dierenleed. Jaarlijks veroorzaken de (pluim)vee-industrie, de industriële visserij en proefdierlaboratoria onnodig veel leed voor tientallen miljarden dieren. Als veganist probeer je zo te leven dat je zo min mogelijk bijdraagt aan het onrechtvaardig behandelen van dieren.

Dieren die gebruikt worden door mensen kunnen namelijk niet in vrijheid leven. En dat terwijl ze, net als wij, individuen zijn met gevoelens, ervaringen en verlangens. Veganisme zorgt ervoor dat dieren niet langer gefokt, opgesloten, uitgebuit en vroegtijdig gedood hoeven te worden. Eén veganist maakt jaarlijks al een wezenlijk verschil voor tientallen dieren.

Voordelen van veganisme

• Dierenwelzijn: Veganisme zorgt ervoor dat dieren niet langer gefokt, opgesloten, uitgebuit en vroegtijdig gedood hoeven te worden.
• Gezondheid: Veganistisch leven biedt veel voordelen voor je eigen gezondheid. Het verkleint de kans op allerlei ziektes en kan je helpen om je fit en energiek te voelen.
• Milieu: Plantaardige voeding heeft juist verreweg de laagste impact op natuur en milieu. Dit komt doordat de productie van plantaardige voeding samengaat met 10 tot 50 maal minder uitstoot van broeikasgassen.
• Wereldvoedselprobleem: We kunnen meer voedsel voor mensen produceren als we de schaarse landbouwgrond niet gebruiken voor dieren, maar inzetten voor plantaardige voedselproductie. Op die manier kunnen we armoede en honger beter bestrijden.

Hieronder een tabel die de milieu impact van verschillende voedingsmiddelen weergeeft:

Hoe begin ik met vegan eten?

Het belangrijkste is vooral dat alle beetjes helpen. Wees niet meteen te streng voor jezelf. Weet ook dat alle producten die je gewend bent om te eten, tegenwoordig ook gewoon als plantaardige versie verkrijgbaar zijn. Begin simpel, door bijvoorbeeld het vervangen van maaltijden zonder vlees. Probeer verschillende soorten plantaardige melk en vindt uit welke jij het lekkerste vindt. Verander dus niet meteen je gehele voeding/leefstijl, want de kans dat je het dan niet volhoudt is kleiner. Neem kleine stapjes dus.

Vega of veganist zijn, doe je voor jezelf. Dus voel je vooral niet verplicht om jezelf te verantwoorden, daar hebben mensen over het algemeen een handje van om vegans het hemd van het lijf te vragen of hen “zielig” te vinden.

Tips voor een veganistische levensstijl

• Lees je in: Informeer jezelf over veganisme en waar je op moet letten.
• Kijk wat goed voelt: Kies een aanpak die voor jou haalbaar is.
• Zoek recepten: Ontdek lekkere vegan recepten om het leuk te maken.
• Wees niet te streng: Maak je een foutje? Geen probleem, leer ervan.

Tot slot: veganisme zal in het begin wellicht lastig lijken, maar dat hoeft het niet te zijn. Wie zich een beetje inleest in veganisme, zal al snel merken dat er voldoende veganistische producten verkrijgbaar zijn waarmee een veganistische levensstijl haalbaar wordt. Ook kunt u kijken op verschillende sociale media pagina’s en fora waar mensen tips geven met betrekking tot veganisme.

Images gallery