Wat is het Verschil Tussen Kruiden en Specerijen?

Kruiden en specerijen worden vaak in één adem genoemd, ook omdat we ze vaak door elkaar in kruidenmixen gebruiken. Maar wat is nu precies het verschil?

Kruiden en specerijen worden beiden in gerechten gebruikt om de smaak te verbeteren (of om überhaupt smaak te geven aan je eten). Ze worden ook gebruikt in medicijnen, cosmetica en parfum.

Het feit dat we ze altijd door elkaar gebruiken is niet gek, want we gebruiken ze op vrijwel dezelfde manier: we gooien ze door ons eten om een lekkere smaak te geven aan het gerecht, dat anders een smakeloze brei was geweest.

Toch zijn er duidelijke verschillen tussen kruiden en specerijen.

Herkomst en Groei

Kruiden groeien meer in een gematigd klimaat. Dit zijn alle groene planten die je vast wel kent uit de supermarkt, denk bijvoorbeeld aan peterselie, dille en munt. In tegenstelling tot kruiden, groeien specerijen in een tropisch klimaat.

Twee uitzonderingen zijn laurierblad en daun djeruk perut (citroenblad), deze faken de boel. Van beide producten gebruik je de bladeren, maar ze gedragen zich als specerijen. Zie beiden dan ook als specerij, dus kook ze vanaf het begin af aan mee en haal ze voor het opdienen uit je pan.

Kruiden sterven af na één seizoen gegroeid te hebben, specerijenplanten groeien veel langer door. Sommige kruiden sterven af, maar kunnen het seizoen daarna wel weer opknappen. Denk bijvoorbeeld aan salie, lavendel en rozemarijn.

Specerijenplanten hebben veel langer de tijd nodig om specerijen te kunnen produceren: de barst van een kaneelboom levert bijvoorbeeld pas na jaren wat kaneel op; dat doe je niet binnen 2 jaar, dan is de stam nog veel te dun.

Volgens het Voedingscentrum blijven ze zo’n 12 maanden goed, daarna verliezen ze een groot deel van hun smaak en geur.

Welke Plantendelen Worden Gebruikt?

Als je je bedenkt welk gedeelte van die plantjes je gebruikt, zie je ook gelijk dat je alleen de bladeren gebruikt. Dat is dan ook het tweede verschil tussen kruiden en specerijen: bij kruiden gebruik je alleen de bladeren, bij specerijen ook heel andere delen.

Bij kruid wordt meestal verwezen naar een specerij afkomstig van een kleine groene plant. Zulke planten groeien vaker in gematigde klimaten en voornamelijk het bladgroen en stengels worden gebruikt als smaakmaker. Met specerij wordt meestal verwezen naar een smaakmaker uit andere, voornamelijk tropische klimaten.

Specerijen zijn in tegenstelling tot de kruiden altijd gedroogd en dan juist niet de blaadjes maar denk hierbij aan stengels, wortels, stampers.

Kruiden komen uit landen met een gematigd klimaat en bestaan voornamelijk uit bladeren en stengels van groene planten. Specerijen daarentegen komen uit landen met een subtropisch of tropisch klimaat en kunnen uit andere plantendelen bestaan, zoals bloemknoppen, peulen of wortels.

Maar ook de vruchten of zaden kunnen als kruid dienen. Zoals karwijzaad, mosterdzaad en jeneverbes.

Voorbeelden van Kruiden

Hieronder een lijst van enkele bekende kruiden:

• Basilicum
• Bieslook
• Dille
• Koriander
• Munt
• Oregano
• Peterselie
• Rozemarijn
• Salie
• Tijm
• Lavendel
• Kervel
• Venkel
• Stevia

Basilicum geeft instant een frisse smaak aan je gerecht. Denk niet alleen aan pesto, maar ook door je salade, bij je visje, op je broodje of door een cocktail. Dille is fris, maar kwetsbaar. Koop dille dus echt vlak van tevoren, anders is het mooie er al vanaf. Wist je dat je peterselie goed kunt gebruiken als je iets teveel knoflook voor je date hebt gegeten? Mint heeft natuurlijk een ultiem frisse smaak, maar pepermunt is nog veel frisser. Oregano heeft een frisse smaak. Venkel lijkt op anijs, maar als je de venkel bakt, wordt de heftige anijssmaak minder. Heerlijk door een salade of bij vis. Rozemarijn is lekker bij kip, vlees en groenten en bij een rode saus.

Voorbeelden van Specerijen

Hieronder een lijst van enkele bekende specerijen:

• Peper
• Cayennepeper
• Spaanse peper
• Paprikapoeder
• Nootmuskaat
• Kaneel
• Korianderzaad
• Komijn
• Kruidnagel
• Gember
• Steranijs
• Geelwortel (Turmeric)
• Kardemom
• Laurierblad

Korianderzaad is heel iets anders dan verse koriander. Korianderzaad is vooral geroosterd lekker en wordt veel gebruikt bij stoofpotten, bij vlees en in curry. Paprikapoeder komt oorspronkelijk uit Hongarije, waar ze het dan ook nog veel eten. Vooral de gerookte variant is lekker. Geelwortel geldt vaak als basis van kerriepoeder en wordt gebruikt als goedkoop alternatief om rijst geel te kleuren. Nootmuskaat is heerlijk in zoete gerechten, of bij vlees. Gember is heerlijk in curries, of zoals wij ‘m vaak drinken: in thee. Kardemom is een heerlijk fris, zoet zaadje. Wist je dat kaneel de barst van een boom is? Kruidnagel is warm en pittig tegelijk.

Hoe te Gebruiken in de Keuken

Kruiden worden vaak pas op het laatst toegevoegd aan een gerecht, omdat anders de smaak verloren gaat. Het kruid kan kapot gekookt of gebakken worden. Specerijen worden juist vaak aan het begin van het bereiden van een gerecht toegevoegd, om smaak te geven aan het eten.

Verse kruiden kun je het beste zo laat mogelijk aan het recept toevoegen. Zo voorkom je dat de smaak te veel verloren (vervlogen) gaat.

Koken is je zintuigen gebruiken. Bekijk zelf wat het beste past bij het gerecht en ga op je gevoel, geur en smaak af welke kruiden of specerijen je het beste kunt gebruiken. Dit is bij ieder recept anders en kan zelfs per keer anders zijn.

Met de juiste combinaties kun je smaken versterken, verfrissen of juist een contrast aanbrengen. Zo verander je een op het eerste gezicht eenvoudig gerecht in een verrassing van verschillende (gebalanceerde) smaken!

Tips voor gebruik:

• Voeg basilicum op het laatste moment toe aan gerechten.
• Gebruik de hele spriet bieslook en voeg deze pas op het laatste moment toe aan je gerecht.
• Kook dille niet mee in je gerecht, voeg het op het laatste moment toe of gebruik het als garnering.
• Voeg oregano op het laatste moment toe om zoveel mogelijk smaak te behouden.
• Voeg peterselie op het laatste moment toe om optimaal van de smaak te kunnen genieten.
• Voeg rozemarijn zo snel mogelijk toe aan een gerecht.
• Salie smaakt het beste als je het op het laatste moment aan een gerecht toevoegt.
• Voeg tijm zo snel mogelijk toe aan een gerecht.

Bewaren van Kruiden en Specerijen

Gedroogde kruiden en specerijen bewaar je op een koele, droge en donkere plek. Gedroogde kruiden en specerijen blijven heel lang goed als je ze droog en koel opslaat, de kleur kan wel wat veranderen en de intensiteit van de smaak kan wat afnemen.

Verse kruiden blijven een paar dagen goed in de koelkast. U kunt ze in een vochtige (thee)doek wikkelen om vers te houden. U kunt de verse kruiden ook invriezen. Invriezen kan bijvoorbeeld met wat olijfolie in een ijsblokjesvorm. Ook kunt u kruiden drogen.

Kruiden met stevige blaadjes, zoals oregano, rozemarijn, salie en tijm, zijn geschikt om te drogen. Gedroogde kruiden behouden meer smaak dan ingevroren kruiden. Na het drogen kun je de kruiden ongeveer 9 tot 12 maanden bewaren, bijvoorbeeld in een glazen potje.

Tips voor het bewaren:

1. Verse kruiden zijn in de koelkast een paar dagen houdbaar.
2. Peterselie, munt en bieslook kun je invriezen. De kruiden zijn ongeveer 12 maanden houdbaar in de vriezer.
3. Kruiden met stevige blaadjes, zoals oregano, rozemarijn, salie en tijm, zijn geschikt om te drogen.

Het is ontzettend populair om zelf mixen te maken. In een handomdraai samengesteld met verschillende specerijen. Je keukenkastje staat er hoogstwaarschijnlijk vol mee: potjes kruiden, specerijen.

Je weet waarschijnlijk al wel dat er veel meer soorten kruiden en specerijen bestaand die nét dat beetje extra smaak aan je gerecht toevoegen of zelfs het zout compleet kunnen vervangen.

Gebruik kruiden en specerijen om smaak, geur en kleur aan je gerecht toe te voegen. Vaak voeg je uit gewoonte zout toe, terwijl het voor de smaak niet nodig is. Er zijn allerlei kruiden en specerijen, met elk een eigen smaak.

Tip: was verse kruiden eerst onder stromend water, zeker als je ze rauw eet. Verse kruiden kunnen namelijk door mest of vervuild water besmet zijn met ziekmakers, zoals salmonella en E.

Koken is je zintuigen gebruiken. Bekijk zelf wat het beste past bij het gerecht en ga op je gevoel, geur en smaak af welke kruiden of specerijen je het beste kunt gebruiken. Dit is bij ieder recept anders en kan zelfs per keer anders zijn.

Tabel: Verschillen tussen kruiden en specerijen

Images gallery